Mijmeringen op de zondagavond

Zondag 27 april 2008
Daar zit ik weer met de laptop op m’n balkonnetje. De bladeren druppen nog na van het gevallen hemelwater. Alleen wanneer ik me er sterk op concentreer kan ik het geluid van talloze insecten waarnemen, die elkaar met hoogfrequente tonen boodschappen trachten over te zenden. Jammer genoeg wordt dit permanente gezoem, getsjirp, gepiep gefluit (entomologen noemen dit striduleren volgens mij) weggefilterd; actief buiten mijn bewuste gewaarwording gehouden, zonder dat ik daarom gevraagd heb. Ik heb ook het gevoel dat dit proces zich aan het doorzetten is in mijn gehele ervaringswereld binnen leven en werken in Kameroen. Onbewust filteren mijn hersenen (ook interessante) signalen weg voordat ze de kans krijgen tot me door te dringen. Er is iets dat daar kennelijk over beslist, wat wel door en wat niet. Zo ben ik er een beetje bang voor dat ik bijzondere situaties niet meer als zodanig herken. Het wordt steeds meer business as usual, resultaat van een gewenningsproces dat ik niet kan keren, misschien hooguit vertragen. Aan de andere is het ook de ervaring die leert, is het gewoon het feit dat ik situaties eerder inschatte als bijzonder, maar dat deze in werkelijkheid overschat werden. Nu ik er met een eerlijker, afgewogen blik naar kan kijken, is de bijzonderheid er een beetje af. Aanvankelijk onbegrijpelijke observaties in het Afrikaanse straattheater zijn mogelijk logisch verklaarbaar geworden. Ja, zo mijmer je wat af op de zondagavond zonder studio sport.
Benin van afgelopen week was (ouderwets) gezellig. Een reis waarbij het venijnige, felle groen van Kameroen wordt ingewisseld voor de zachtaardige pasteltinten van Cotonou. Een behoorlijk contrast, in mijn beleving, dat zich ook lijkt door te voeren overheidsbeleid. Waar hier omringt door sappig lover met schijnbaar onuitputtelijke natuurlijke hulpbronnen de president een omstreden grondwetswijziging doorvoert (hij kan nu tot zijn dood aan de machtszetel blijven kleven), neemt de nieuw gekozen Beninese staatsman uit voorzorg maatregelen om de gestegen voedselprijzen voor z’n burgers ietsje te verlagen.
Cathelijne verwende me met Hollandse delicatessen en nam me mee naar een prachtig oud onderzoeksinstituut. Al ergens in 1903 opgezet door koloniale Fransen. Lang heeft men de vergankelijkheid daarna proberen te keren, maar het inmiddels aan Benin overgedragen instituut mist macht en middelen. Langzaam werd het zorgvuldig in cultuur gebrachte land weer ondoordringbare, meedogenloze natuur. Nog dagelijks is het wachthuisje naast de slagboom bemand door een trouwe bewaker, ook nu zijn functie overbodig lijkt nu het hekwerk rond het terrein al tijden is weggeroest. Hij droomt daar in z’n hokje vast van de dagen van weleer, toen hij nog dagelijks zijn macht uitoefenen door een dagelijks dringend mensenmenigte aan de poort te kunnen weigeren. Nu is hij blij als hij weer eens zijn roodwitte boom mag heffen voor een eenzame tourist. Welig tierende bourgainville groeit de daken, goten en kozijnen van de ooit statige villa’s van de vertrokken onderzoekers binnen. Haar uitdijende wortelstelsel doet betonnen vloeren barsten en trekt scheuren in muren. Vroeger schonk deze sierplant haar bloemenpracht aan de mensen die haar hier introduceerden. Intussen manifesteert ze zich als een trouwe bondgenoot binnen het pact dat de natuur gesloten heeft om haar terrein te heroveren. Ik geniet van de dramatiek die zo’n proces besloten ligt. Een verloop dat men ook wel ‘verval’ placht te noemen, een negatief klinkende therm voor zo’n schoon fenomeen. Het geeft me wel een veilig idee, dat wanneer we onze handen er vanaf halen, alles weer terugkeert in originele, onberoerde staat; alle menselijke ambitie die eraan ten grondslag lag allang vergeten. Het ontluikt bij mij wel een aardige opwelling over nut, doel en zingeving. Een rustgevend en geruststellend gevoel bekruipt me bij het bezigen van zo’n gedachte op een zondag avond zonder Holland casino Eredivisie.

Op www.youtube.com heb ik twee nieuwe filmpjes gepubliceerd over werk en leven in Kameroen. Zoek op jelleduindam (aanelkaar).