La première semaine à IITA

Yaoundé, 22-9-2006
Vandaag was weer een zeer intensieve dag. Stefan, Piet en ik hebben urenlang achtereen gebrainstormed over de invulling van mijn promotieonderzoek. Dit hield voornamelijk in dat zij lieten zien wat ze de afgelopen jaren allemaal aan bananenonderzoek gedaan hebben. Momenteel ben ik dan ook behoorlijk ‘saturated’. Het is moeilijk om het overzicht te behouden, maar het voelt wel fijn dat er serieus en aandachtig over mijn toekomstige werk wordt stilgestaan. Ik ben natuurlijk nog behoorlijk groen op het gebied van argrarisch onderzoek. Ik kan het gelukkig erg goed vinden met deze twee ervaren rotten, waar ik ’s avonds ook gewoon ontspannen een biertje mee kan drinken. Ik heb inmiddels de sleutels van mijn auto en mijn eerste ervaring met dit monster was prima. Dat is toch lekkerder rijden dan wat ik gewend ben, met alle respect natuurlijk. Wat een power heeft zo’n wagen, en met de powersteering is deze tank zeer makkelijk handelbaar op een toch zeer ruig terrein. Ik moet mezelf nog een iets aggressievere rijstijl eigen maken, maar medeweggebruikers hebben vaak wel respect voor deze wagens, al dan niet hier even aan herrinnerd met de claxon. Vanavond is de laatste avond van Piet in Kameroen. Een goede reden om Nightlife in Yaoundé te gaan verkennen.

Yaoundé, 23-9-2006
Een heerlijke rustdag. Mijn frans geoefend met Flora, de locale schone van Stefan. Ik kan het goed met haar vinden, een intelligente dame en ze kan erg lekker koken. Ze beheerst zowel de engelse als de franse taal. Met Stefan heb ik de stad nog wat verkend met de auto. Yaoundé is een mooie groene stad en voor Afrikaanse begrippen erg schoon. Het is gebouwd in een heuvelachtig gebied, en urbanisatie heeft het inwonertal inmiddels aagevuld tot 1,2 miljoen inwoners. Stefan leert me wat herkenningspunten, zodat ik later niet ga verdwalen in dit labyrinth van kruipdoor sluipdoor routes. Ik kan het steeds beter vinden met mijn begeleider. Hij heeft zijn hele huis ingericht vol imponerende maskers en angst inboezoezemende manshoge houten sculpturen. Het is hier binnen net het tropenmuzeum. Op een plank staat ergens achteloos een kop van een python op sterk water (zelf gevangen op veldwerk, zegt’ie) naast allerlei dierenschedels en andere voodoo en black magic attributen. Afrikanen durven met al die ook eigenlijk niet meer binnen te komen. In de tuin staan cacaobomen, yams en een grote kokospalm. Het organisch afval gooit hij in de strooisellaag, dat ’s avonds veranderd in een tapijt van slakken met de grootte van een boerenvuist.
In z’n garage werden op de zondagochtend allerlei proeven gedaan. Een Phd student was bezig met een experiment waarbij de waterdoorlaatbaarheid van verschillende grondmonsters werd gemeten. Op het instituut, dat hoog op een van de heuvels ligt, is niet voldoende water. Een van de guards zet Stefan aan het werk om plantmateriaal klein te malen voor lab-analyses. Tussendoor loopt er nog een jongen van een jaar of 20 schat ik, die is aan komen lopen. Ansem is ‘the weak spot’ van Stefan, zoals hij het zelf uitdrukt. Hij krijgt geld voor z’n school, hij kan volgens mij niet zo goed leren, want hij zit nog steeds op secondary school. Hij mag wonen in een schuurtje binnen de omheining. Af en toe mag hij ook even een klusje doen.
Het was helaas geen weekend om het echte nachtleven van Yaoundé te ontdekken. ‘Eind van de maand heeft niemand meer geld over om te stappen’ vertelt Stefan. Als je iets van de markt nodig hebt, is dit ook het moment om het te kopen, want iedereen heeft geld nodig en men is bereid voor een habbekrats afstand te nemen van hun koopwaar. Volgend weekend schijnt het hier wel één groot feest te worden.

Yaoundé, 26-9-2006
Na weer een enerverende dag als onderzoeker in een ontwikkelingsland, worstel ik nog even een hardnekkig stukje kip tussen mijn kiezen. Vandaag ging het zo’n 170 km richting het zuiden. Met een aantal locale collega’s moest er een bemestingsexperiment van cassave worden bemonsterd. We bevinden ons nog steeds midden in het regenseizoen, waardoor het strakbewolkt is en de temperatuur erg aangenaam. De wegen zijn eigenlijk erg goed, naar mijn mening, en met een gangetje van 100 km per uur slalommen we langs het verkeer en door slagbomen van de vele tolpoorten en politieposten. De donkergroene vegetatiedeken over heuvelachtige landschap wordt doorsneden door vele buiten hun oevers getreden rivieren. Het stadje Ebolowa is ons reisdoen en komt weer zeer vriendelijk op mij over. Er is zelfs een actieve vuilophaaldienst. Jammer, we jakkeren meteen door naar proefvelden, waar de cassave op de akkers van de bisschop visueel worden beoordeeld op infectieziekten als mozaïkvirus en wortelrot. Hierna rooien we de planten van elk plot op waarbij de opbrengst per behandeling wordt gewogen. Er onstaat enige verwarring wanneer er niets van de ‘plotmap’ blijkt te kloppen. Er missen hier en daar rijen planten. Verder heb ik nog wel meer aan te merken op de experimentele setup. Her en der in de plots staan er bijvoorbeeld oliepalmen en cocoyams. Dat lijkt me toch ook wel een effect te kunnen hebben op de ‘plantperformance’ van de cassave. Maargoed, Stefan zegt dat dat nou eenmaal bij het onderzoek op boerenakkers hoort. Je mag gewoon niet zomaar zo’n oliepalm omhakken van de bisschop. Je kan hier nu eenmaal niet alle factoren netjes controleren.
We hebben het nog steeds erg gezellig, ik samen met mijn huisgenoten. We zijn allemaal erg makkelijk in de omgang, tolerant en geen stress of drukte maken om kleine zaken. Misschien wel een vereiste als je in Afrika onderzoek wil doen. Helaas moet ik zeggen dat ze wel in een kleine relatiecrisis zijn terechtgekomen sinds Flora zondag de privéauto van Stefan tegen een taxi aan parkeerde. En toen we vandaag na het veldwerk met een enorme slang terugkwamen, schroefde dat de spanning nog iets hoger op. We hebben een gabonadder, precies zoéén als we ook in Ghana hadden gevangen, langs de weg gekocht. Stefan schijnt dol op het vlees te zijn. Nadat we hem schoongemaakt hadden in de garage, heb ik het plan op gevat om de huid, een machtig kunstwerk van regelmatige geometrische vormen in bruine camouflage tinten, te conserveren. Ik moet nog even nadenken hoe dat precies moet, gewoon op een plankje timmeren en laten drogen zal waarschijnlijk niet genoeg zijn.
Toch blijf ik een beetje een naar gevoel aan deze dag overhouden. Vandaag werd ik na precies één week in Kameroen getrakteerd op een tweede uitzicht op een dodelijk verkeersongeluk. Deze keer was het zo’n Koreaans taxibusje dat op een brede rechte weg, toch in botsing wist te komen met een personenauto. Dan denk je meteen aan een technisch mankement als oorzaak. Het bewijs nog maar eens dat het recyclen en voortdurend opnieuw oplappen van deze taxibusjes ook z’n grenzen heeft. Veel slachtoffers op het rode bevlekte asfalt, zoiets staat toch nog een tijdje op mijn netvlies gebrand.

28 september 2006, Yaoundé
Langzaam werk ik me door de administratieve rompslomp dat gepaard gaat met het werk in een Afrikaans intituut. Ik krijg een ‘residence permit’, een Kamoeroens rijbewijs, een legitimatiebewijs van de UN en een eigen bankrekening bij het instituut. Voor het declareren van mijn kosten hebben ze een ingenieus systeem bedacht, zo ingewikkeld dat ik al bijna iets heb van ‘laat maar zitten’. Erg ingenieus dus, zoals ik al zei.
Ik probeer mensen te enthousiasmeren om samen met mij een groot huis te huren. Doordat er veel buitenlandse NGO’s gevestigd zijn in de hoofdstad, zijn de huurprijzen schrikbarend hoog. Met duizend dollar per maand voor een huis met een beetje tuin zit je absoluut niet in de hoogste prijscatagorie. Tot nu toe zijn de expats die ik gesproken heb nog een tikkeltje terughoudend. Misschien dat ik er dit weekend een aantal tegenkom bij de ‘Hush’. Dit is een bush-survival tocht die elke week door expats wordt georganiseerd. Voor mij een nieuw feonomeen, maar het schijnt overal in de wereld plaats te vinden. Volgens Stefan gaat het meer om het bieren en borrelen na de fysieke inspanning, maar dat vind ik ook prima.