Situatie geforceerd onder controle

27-2-08, Yaound’e bij nacht
De dag is nog lang niet voorbij. Vanaf mijn balkonnetje kan ik een klein gedeelte van het centrum van de stad overzien. Onheilspellende rookwolken geven een dramatisch beeld van verschillende wijken van de stad, ver van de mijne. Zo nu en dan klinken doffe, droge knallen. Ik neem aan dat dit pistoolschoten zijn. Ze worden meteen gevolgd door nerveus geblaf van tientallen honden. Het weergalmt tussen de huizen. Verder is het opvallend stil, veel te stil eigenlijk. Vanavond had ik visite van de buren. Met z’n vijven volgden we vol verbazing en ongeloof de ‘declaration’ van Paul Biya. Om acht uur kwam hij met z’n speech waarmee hij als een aristocraat zijn volk weer tot bezinning plachte te brengen. Nou, laat ik mezelf zo uitdrukken, als ik een van de vele jonge werkloze Kameroenezen zou zijn, dan zou ik nu zeker extra stevig van leer trekken. De man sloeg volledig de plank mis met zijn uitspraken over de goed functionerende staat met z’n vele democratische instituten. Dat het volk zich voor het karretje liet spannen door een aantal ophitsende bandieten (lees de oppositie) nadat juist dat volk bewezen heeft vrede te willen met de uitslag van de laatste verkiezingen. Geen woord over de verhoogde brandstof en levensmiddelenprijzen. Al helemaal niet over een grondwetswijziging. In zijn speech presenteerde Biya zich erg op erg arrogante wijze, zonder medeleven met z’n mensen of begrip voor de werkelijke oorzaak van de chaos in zijn land. Ook liet hij geen onduidelijkheid over de schuldvraag bestaan, mocht deze überhaupt op dit moment van belang zijn. Het einde van zijn speech was dan ook veelzeggend, voor wie de boodschap nog niet goed doorgekomen was: ten einde het deze crisis af te wenden, zullen waar nodig alle middelen worden ingezet. En daarmee lijkt men inmiddels begonnen. De gendarmerie zal duidelijke instructies hebben gekregen en geweld zeker niet schuwen.
Het lijkt een hopeloze zaak. Men is ontevreden over van alles, men wil verandering, maar op welke manier, daar is weinig over nagedacht. Er lijkt geen sterke organizatie achter de opstandjes te zitten. Hier en daar zijn de rellen heftig, maar activiteiten zijn fragmentarisch over de stad verdeeld. Op de terugweg van het instituut naar mijn wijk zijn we uiteindelijk gewoon door de stad teruggereden. Langs de weg was alles heel kalm, wel veel wandelende mensen op straat (de taxis rijden nog niet), maar winkeltjes en marktkraampjes venten rustig door. Op een kruispunt waren wel een aantal zwartgeblakerde stukken asfalt die aangaven dat er een brandje had gewoed, maar verder was op geen enkele wijze een spoor van een op handen zijnde revolutie te bekennen. Het schijnen ook alleen jonge mannen te zijn die voor de actie zorgen, zonder echte leider, zonder echt besef van hoe het anders zou moeten in dit land. Het is daarom volgens mij weinig plausibel dat deze revolte voor een echte verandering zal zorgen. Een inspirerende aanvoerder schittert in afwezigheid. Daarnaast is het leger te sterk, te goed getrained, te professioneel bewapent en lijkt het buitenland ook niet geinteresseerd in een coup. De rebelerende jeugd, een stel potige knapen, mind you, zijn met stenen en stokken geen partij voor kogels uit de opgepoetste geweren van de republikeinse garde.
Als ik dit stukje tik, klinken er nog enkele losse salvo’s, pistolen volgens mij, geen repeteergeweervuur. In de verte vaag geschreeuw, af en toe raast een vrachtauto onzichtbaar over de hoofdweg. De vliegende honden gaan maar gewoon door met fourageren. Ook de mensen zullen weer door moeten gaan, alsof er niets aan de hand was.

28-2-08, Yaoundé
Ik heb niet zo goed kunnen slapen vannacht. Toen ik de inhoud van de speech van de Chef d’Etat goed tot me door liet dringen, maakte zich een mismoedig gevoel van mij meester. Hoe kunnen wij als ontwikkelingsgemeenschap dit land ooit naar een hoger welvaartsniveau tillen, wanneer het land bestuurd wordt door een leider met totaal geen affectie met zijn volk en op alle vlakken de ontwikkeling van zijn land blokkeert. Aan een dood paard kan je niet trekken, zei mijn moeder me eens. Misschien in een poging me op te monteren nadat ik mijn frustraties een tegenover haar had geuit. Ik denk toch dat dit figuurlijke paard verre van dood is, au contraire, springlevend en vol enthousiasme. Alleen zit er een halvegare ruiter in het zadel. De teugels worden onverantwoordelijk hanteerd en deze piepjonge natie lijkt het moeras van angst, onzekerheid en instabiliteit te worden ingedreven.
Yaoundé was vandaag op een geforceerde manier rustig. De taxis rijden nog niet, maar de meeste winkels zijn wel open. Overal in de stad zijn militairen op strategische plekken gestationeerd. Daarnaast schijnen er volgens sommigen ook een groot aantal undercover agenten rond te lopen. Men laat het wel uit z’n hoofd om ook maar een teken van ontevredenheid te uiten. Lange rijen autos voor de laatste nog functionerende tankstations. Ook voor de banken zijn lange rijen gevormd. De sfeer is om te snijden. Ik kan me niet voorstellen dat mensen door deze fysieke onderdrukking verder kunnen gaan met hun dagelijkse bezigheden. Op de BBC komen maar mondjesmaat berichten door over de kwestie. De reporters kunnen geen overzicht krijgen over de omvang van de situatie, de overheid toont zich ook niet bereidwillig met het prijsgeven van aantallen slachtoffers en andere cijfers. Ook de meeste Kameroeners tonen zich erg teleurgesteld over de speech van Zijne Koningklijke Hoogheid. De BBC wijst erop dat Biya duidelijk de verantwoordelijkheid legt bij zijn politieke rivalen. ‘De oppositie manipuleert onze naieve jeugd om op illegale wijze aan de macht te komen,’ valt slecht bij veel demonstranten die zich alleen drukmaken over gestegen kosten van levensonderhoud. Japheth, die in een wijk woont waar er met traangasgranaten vanuit een helikopter werd geschoten, snapt ook niets van die verwijzing. Ineens maakt Biya er een politiek probleem van, terwijl de meeste mensen alleen problemen hebben met de gestegen prijzen voor levensmiddelen. Dennis zag het als een oorlogsverklaring richting zijn eigen volk. Hij was onder de indruk van de boze toon, van zijn compromisloze leider. Het was vandaag niet aan te raden om naar het IITA station te gaan. Mijn hoofd stond ook totaal niet naar werken. Ook andere internationale organzaties hebben hun mensen ook thuis laten werken. Ook de nationale ambtenarij heeft collectief een paar snipperdagen opgenomen. Het was een bewolkte dag, met zelfs de eerste echte buien na de lange droge tijd. Wellicht dat dit de gemoederen weer iets bekoelen, maar ‘ Neen, zelfs de tropische regen kan de zonden van dit regime niet wegspoelen’ vertrouwd een anonieme ‘VN functionaris’ me toe in een smsje.
Het geeft goed mijn ambivalente gevoel over de situatie weer. Aan de ene kant blij en opgelucht dat het kalm is. Aan de andere kant een ontevreden gevoel, want het regime heeft gewonnen, al heeft ze daarbij zich van haar meest lelijke kant moeten laten zien. En daar moet je het als Afrikaan mee doen, er maar het beste van maken is er wat de gewone man rest. Tegen de ijzeren vuist van een trouwe military forces is geen kruid opgewassen.

Yaoundé, 29-2-08
Het is nog steeds kalm in de stad. In andere steden hebben zich gisteren wel veel onlusten voorgedaan. Vooral in Bamenda was het ‘heet’ en is een dodental van 6 de laagste schatting. De volkswoede wordt tijdelijk onderdrukt, maar het is duidelijk nog niet afgelopen. Overdag is het veilig genoeg om door de stad te rijden in een auto met een diplomatennummerbord, maar ’s avonds is binnen blijven nog het devies. Het is nog niet over, dat is zeker. Zonder echt adequeate compromissen vanuit de overheid blijft het afwachten wanneer deze tikkende tijdbom tot onploffing komt.