bananen, bananen en nog eens bananen

Yaoundé, 21 september 2006-09-21
Op woon ik tijdelijk in de logeerkamer bij mijn Duitse supervisor Stefan Hauser en zijn Kameroeneese vriendin. Stefan is een echt gepassioneerde onderzoeker maar soms wel erg chaotisch en impulsief met de planning van z’n experimenten. Vandaag zijn Piet van Asten, een nederlandse post-doc werkend aan bananen in Oeganda, en ik op expeditie geweest langs zijn diverse proefvelden. Op net schoongebrande boerenlandjes diep in de jungle doet hij in samenwerking met locale boertjes experimenten op het gebied van gebruik van nieuwe cultivars, bemestingsregimes en verschillende intensiteit van wieden van onkruiden. Helaas schijnen niet alle boeren even graag te willen participeren. De deal is zo dat Stefan zorgt dat er een nieuw stukje bos wordt ontgonnen en zorgt voor jonge bananenplantjes. Aan de andere kant moeten de boeren zelf de akkers onderhouden. Aangezien het onkruid ons vaak tot boven de navel kwam, leek het erop dat er door de boeren op het wieden bezuinigd werd. Toch gaven de bananen een behoorlijke opbrengst, wat maar aangeeft hoe vruchtbaar de bodem is nadat er een tijdje bos heeft gestaan. Er is hier overigens weinig primair regenwoud meer over rond Yaoundé. Stefan noemt het ‘severly degraded secondary forest’. Nadat de commerciele houtkapbedrijven de beste stammen gerooid hebben, gebruiken de lokale bewoners de grond nog enkele jaren, waarna het bos weer de gelegenheid krijgt zich te herstellen. Na een bepaalde periode wordt het weer gekapt, waarbij het organisch materiaal wordt verbrand. De as brengt snel weer mineralen terug in de bodem, waarna bananen en later cassave zeker 2 tot drie jaar een goede oogst kunnen opbrengen. Daarna is de grond weer uitgeput en moet weer een ander stuk kaalgekapt worden. Zolang er genoeg ruimte is en niet teveel mensen, kan met deze traditionele slash-and-burn strategie, makkelijk voldoende voedsel worden verbouwd. Voor een beetje zakgeld staan er hier en daar wat plukjes cacao, maar het lijkt erop dat er niet veel tijd gestoken wordt in het onderhouden van deze veldjes.

Naast het feit dat de boeren niet op tijd het onkruid weghalen, verkopen de boeren ook nog eens de bananenoogst voordat er metingen aan zijn gedaan. Stefan komt een tikkeltje gelaten over. Volgens mij is hij niet zo goed in het echt motiveren van de boerenbevolking, die zoals het nu lijkt, een beetje misbruik van zijn goede bedoelingen maakt. Op een geestige manier verteld hij veel over zijn werk en zijn relatie met de boeren en ‘technicians’. Hij geeft me veel tips zoals: weiger samen te werken met boeren die geen muskietennet hebben. Geeft ze maar een lening om er een te kopen, want anders zijn ze zeker drie maanden per jaar ‘out of the running, because of malaria and al kinds of other diseases’. Die tips krijg ik niet voor niets, want ik blijk nu zo’n beetje volledig zijn baan over te gaan nemen hier. Hij gaat zelf een nieuw onderzoeksstation in Kinshasha (D.R. Congo) opzetten, en ik moet zijn onderzoek gaan voortzetten. Ik heb een eigen office, een gloednieuwe Toyota Prado en wel meer dan 20 man aan ondersteunend personeel tot mijn beschikking. Dat gaat wel wat van mijn management capaciteiten vergen, die ik voor een groot gedeelte nog moet ontwikkelen denk ik, maar het is wel een enorme uitdaging om ineens zoveel verantwoordelijkheid te krijgen. Stefan is er gelukkig nog om me even in te werken en er is nog tijd om mijn Frans op een redelijk peil te krijgen, want dat is zeker een behoorlijke handicap gebleken.
Deze dag was fantastisch. Het landschap is zeer heuvelachtig met een rijke sappige begroeiing van hoge stammen met daaronder, een schijnbaar ondoordringbare jungle. Hier en daar staat een lemen hutje langs de onverharde weg met roestig golfplaten dak en bananenbomen daaromheen. En natuurlijk overal kinderen enthousiast zwaaiend naar een voorbijkomende stofwolk. Stefan houdt ervan om een beetje door te rijden, ook wanneer de vegetatie tegen de voorruit zwiept en langs deuren krast. Vandaag reden we in ‘mijn’ auto, die met behoorlijk wat blikschade uit de bush is wedergekeerd. Nog een goede tip van hem, don’t get to emotially attached with your vehicle. See it as a tool, a means of transport, unlike many of my fellow Germans.

Yaoundé, 22-9-2006
Vandaag was weer een zeer intensieve dag. Stefan, Piet en ik hebben urenlang achtereen gebrainstormed over de invulling van mijn promotieonderzoek. Dit hield voornamelijk in dat zij lieten zien wat ze de afgelopen jaren allemaal aan bananenonderzoek gedaan hebben. Momenteel ben ik dan ook behoorlijk ‘saturated’. Het is moeilijk om het overzicht te behouden, maar het voelt wel fijn dat er serieus en aandachtig over mijn toekomstige werk wordt stilgestaan. Ik ben natuurlijk nog behoorlijk groen op het gebied van argrarisch onderzoek. Ik kan het gelukkig erg goed vinden met deze twee ervaren rotten, waar ik ’s avonds ook gewoon ontspannen een biertje mee kan drinken. Ik heb inmiddels de sleutels van mijn auto en mijn eerste ervaring met dit monster was prima. Dat is toch lekkerder rijden dan wat ik gewend ben, met alle respect natuurlijk. Wat een power heeft zo’n wagen, en met de powersteering is deze tank zeer makkelijk handelbaar op een toch zeer ruig terrein. Ik moet mezelf nog een iets aggressievere rijstijl eigen maken, maar medeweggebruikers hebben vaak wel respect voor deze wagens, al dan niet hier even aan herrinnerd met de claxon. Vanavond is de laatste avond van Piet in Kameroen. Een goede reden om Nightlife in Yaoundé te gaan verkennen.